Whisky Ardbeg 12 Years Daily Dram

Eigenaar: Glenmorangie Group Plc (52% eigendom van LVMH Moët Hennessy-Louis Vuitton).

Vergunninghouder: Glenmorangie Group Plc.

Productiestatus: Produceert 1 miljoen liter per jaar.

Locatie: Islay.

Het eiland Islay ligt ten zuidwesten van Schotland en behoort tot de zogenoemde Binnen‑Hebriden. De Ardbeg-distilleerderij ligt aan de zuidkust van Islay, bijna aan het einde van de A846. Deze weg loopt over een groot deel van het eiland, van Port Askaig via Bowmore en Port Ellen naar de Ardbeg.

De naam: De naam Ardbeg komt uit het Gaelic en wordt als ‘ardbèèk’ uitgesproken. Ardbeg zou vernoemd zijn naar een nabijgelegen dorpje uit het verre verleden en betekent ‘small headland’, ofwel ‘kleine kaap (of landtong)’.

Geschiedenis: De plek waar de huidige distilleerderij staat, was vroeger een gouden schuilplaats voor illegale stokers en smokkelaars. Een vaste kern van deze mensen bouwde in 1794 een distilleerderij, illegaal natuurlijk. Aan de lol kwam al snel een einde, want ze werden ontdekt en accijnsambtenaren maakten een eind aan hun praktijken. Toch is een van hen in 1815 gaan bouwen aan een legale distilleerderij: John MacDougall. De daaropvolgende dertig jaar, van 1815 tot 1845, zouden er in dit gebied nog negen distilleerderijen worden gebouwd, waarvan onder andere Lagavulin en Laphroaig nog actief zijn. John MacDougall werd vanaf 1837 bijgestaan door zijn zoon Alexander, die de zaak voortzette onder de bedrijfsnaam Alexander MacDougall & Co. Tot lang na zijn dood bleef deze firmanaam behouden. Pas in 1959, na financiële problemen, werd de naam veranderd in Ardbeg Distillery Ltd. Hierna braken er voor de Ardbeg‑distilleerderij een aantal rampjaren aan. In 1973 werd de Ardbeg Distillery Trust opgericht, die eigendom was van Hiram Walker & Sons Ltd (later Allied Distillers) en D.C.L. (Distillers Company Ltd, tegenwoordig United Distillers & Vintners). Deze grote bedrijven vonden het nodig dat Ardbeg bleef produceren omdat Islay-malt in die tijd zeer belangrijk was voor de productie van blended whisky. In 1977 werd Hiram Walker & Sons Ltd (toen net overgenomen door Allied Distillers) de enige eigenaar. Deze firma sloot de distilleerderij in 1981 en de achtien medewerkers kwamen hiermee op straat te staan.

Allied Distillers werd in 1989 eigenaar van een andere distilleerderij op Islay: Laphroaig. Ondanks het feit dat Allied ervoor koos om wereldwijd de malt van Laphroaig te gaan promoten, werd in datzelfde jaar Ardbeg heropend ten behoeve van de productie van malt voor blended whisky. Er werd weer whisky geproduceerd maar de mouterij bleef dicht. De mout kwam vanaf dat moment uit de trommelmouterij van Port Ellen. De mout uit eigen mouterij kon zeer rokerig zijn, omdat in de kilns geen ventilator zat. Daardoor bleef bij windstilte de rook lang in de kiln hangen. Om te voorkomen dat de mout tijdens die windstiltes verstikte, ging er een soort schoepenrad (turner) over de eestvloer heen en weer, om zo zuurstof in de broeiende massa te brengen.

Ardbeg werd in 1996 gesloten en te koop gezet en in 1997 gekocht door Glenmorangie Plc. De koper wist dat er veel moest worden geïnvesteerd, maar ook dat hij een distilleerderij kocht met een grote reputatie.

Doordat het Franse LVMH Moët Hennessy-Louis Vuitton in 2004 een aandelenpakket van 52% kocht, kreeg deze groep een meerderheidsbelang in het voormalige familiebedrijf Glenmorangie. De Amerikaanse distillateur Brown‑Forman heeft een aandeel van 16%. De rest is nog in bezit van de familie Macdonald, de vroegere grootaandeelhouders van Glenmorangie Group Plc.

De distilleerderij: In het stillhouse van Ardbeg staan één wash still en één spirit still. Beide stills worden sinds 1966 verwarmd met stoom.

Opvallend is dat de rij klinknagels bij de spirit still aan het begin van de nek rondom is versierd met een ingekerfde ruit. Een andere bijzonderheid van de spirit still is dat deze is voorzien van een purifier. De twee stills zijn bijna even groot, terwijl bij de meeste andere distilleerderijen de spirit still veel kleiner is dan de wash still. De stillman van Ardbeg moet eerst tweemaal een eerste distillaat distilleren om de spirit still in zijn geheel te kunnen vullen. In de vergistingsruimte staan zes wash backs, die gemaakt zijn van Oregon pine. De rijping van de new spirit van Ardbeg geschiedt op Tennessee whisky‑vaten, nieuwe en refill. Sinds de overname door Glenmorangie Plc gebeurt dit op vaten van de distilleerderij Jack Daniels uit de V.S.

De mout die hier wordt gebruikt, heeft een Phenol Part Per Million (ppm) van 50, bij buurman Laphroaig is dat 40.

Water: Het water dat men gebruikt om te brouwen, komt uit een meertje in de heuvels ten noorden van de distilleerderij. Dit meertje heet Loch Uigeadail. Vanuit Loch Uigeadail stroomt het water naar een ander meer: Loch Iarnan. Vanuit dat meer stroomt het op eigen kracht in een natuurlijke stroom naar de distilleerderij. Hetzelfde water wordt gebruikt als koelwater.

De malt: De nieuwe eigenaar gaat proberen om de volle 100% van de productie van de Ardbeg‑distilleerderij als single malt op de markt te brengen. Met andere woorden, er zal dan geen Ardbeg-malt meer in blended whisky’s voorkomen. De malts die nu op de markt verkrijgbaar zijn, zijn: 10 jaar oud (non chill filtered) 46%, 17 jaar, 30 jaar, 1975 en 1977. Ook komen er regelmatig speciale edities zoals Very Young Ardbeg en Kildalton uit 1980, een ongeturfde Ardbeg.

Bezoek: Sinds 1998 heeft Ardbeg een bezoekerscentrum. Het bestaat uit een winkel en een lunchroom en is gebouwd in twee van de drie oude kilns. Rondleidingen het hele jaar door. Kosten: £2,50.

Adres: Port Ellen, Islay, Argyll PA 42 7DU. Tel: 01496‑302244. Fax: 01496‑302040.

website: www.ardbeg.com

e‑mail: oldkiln@ardbeg.com

Gebruikte Bron: Schotse Malt Whisky (alle distilleerderijen van Schotland) - Robin Brilleman